Daha büyük deprem olursa şaşırırım

Genel, Haber, Övgün Ahmet Ercan
Haberi paylaşın

Gökova Koyunun kuzey doğusunda Ula-Çoruş’da bugün (30 Nisan), Perşembe günü 13.09’da, 5 km derinde, M4,5 büyüklüğünde bir deprem olmuştur. Daha önce, bu deprem ocağına yakın 2017 M5,0, ayrıca deniz içinde 4 Ağustos 2004 ile 2010’da 4,2 büyüklüğünde depremler olmuştur.

Depremin odağı, Yatağan-Muğla üzerinden gelen K40B doğrultulu kırık ile Gökova Koyunun kuzey kıyısını yalayarak gelen, Akçapınar üzerinden Atıcılara doğru uzanan DB doğrultulu Gökova kırığının kesim yeri dolayında olmuştur.

Oluşan artçı deprem ile depremciklerinin dizilimi, bu iki kırığın çalıştığını göstermektedir. Bu kırık, Üst Kretase,70 milyon yıl önce başlayan, Orta Miyosen,15 milyon yıl öncesine dek süren yılda hızı 6 santimlik kuzey-güney doğrultulu sıkışma basınçları sonucu oluşmuştur. O dönemde, Batı Anadolu’da kabuk 60 ile 70 km ye dek kalınlaşmıştır. Son 5 milyon yıldan beri ise avkulanma (tektonizma) biçimi değişerek, bu kez kuzey-güney doğrultulu açma ile yıldaki hızı 1 ile 1,35 santime ulaşan açılma gerilmeleri başlamıştır. Sonra, bu devinimler Batı Anadolu’da yer kabuğunu 30-32 km’ye dek inceltmiştir. 70 milyon yıl öncesine göre bu gün, kabuğun yüzde elli incelmesi 1900 o C sıcaklıktaki mağmanın o oranda yukarıya yükselmesine, deprem kuşakları boyunca ısı akısı yoğunluğunun ortalama 111 mW/m2 den 160-250 mW/m2 ‘ye artmasına böylece kızık (jeotermal) alanların oluşmasına neden olmuştur. Aydın-Germencik kızık alanı 232 o C ile buna bir örnektir. Son 7-8 milyon yılda 700 – 800 metre yükselmiş olan Batı Anadolu’da, yerçekimi ile kuzey-güney yönlü gerilmeler sonucu oluşan doğu-batı doğrultulu çökmeler 5 ile 10 km derinde M7,3 e varan depremler üretmiştir.

Uzaydan yapılan ölçümlere dayanarak, doğudan gelen itmenin de etkisi altında Batı Anadolu’nun yılda ortalama 6 santim hızla güney-batıya (Girit’e doğru)doğru kaçarken, Bodrum-Marmaris-Fethiye’nin saat yönünün tersine döndüğü (Efe oyunu gibi)kanıtlanmıştır.

Bu tür karmaşık avkulanmalar güney-batı Anadolu’daki depremler ile kırıklı yapıyı oluşturmuştur. Kuzeydoğu-güneybatı doğrultuları olan yaşlı kırıkların 50 ile 100 km boylu olması depremlerin üst eşik değerini M7,1 ile sınırlandırmıştır. Doğu-Batı yönlü kırık boylarının 150 km’ye dek ulaşması ise, Menderes, Gediz göçüntülerinde oluşabilecek en büyük deprem büyüklüğünü M7,3 ile sınırlandırmıştır. Dolayısıyla Batı Anadolu’da geçmişte ne M8, ne M7,5 büyüklüğünde deprem görülmemiştir, olmayacaktır.

Fethiye’de kötü yapılaşan tarım alanları ile Marmaris’in gevşek kıyı kuşağı dışta tutulmak üzere Bodrum ile diğer yazlık beldelerinin deprem çekincesi, İstanbul ile İzmir’e göre daha düşüktür.

Deprem, yer davranışı ile yapı niteliğini göz önünde bulundurarak; deprem yıkıcılığı eşik değeri İstanbul ile İzmir’de M=6,4 iken, Bodrum’da 6,8, Marmaris ile Datça’da 6,5 dır. O nedenle güney-batıda dinlenmekte olan yazlıkçıların İzmir ile İstanbul’a yabancıların ülkelerine dönmeleri anlamsızdır.

Gelecekte Türkiye’nin gezginciliği (turizmi) baltalanmaması için, yalnız Bodrum-Marmaris değil tüm Marmara, Ege ile Akdeniz kuşağında yer alan konaklama kurgularının; sırası ile M7,5, M7,3 ile M7 ‘lük depreme dayanıklı olduğunu belirten bilimsel belgelerin, güven oluşturmak için konaklama köylerine, otellere, motellere, pansiyonlara asılması, tanıtım belgelerine geçirilmesi sağlanmalıdır. Bu doğrultuda TÜRSAB ile T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı gerekli yaptırımlar ile denetimleri ivedilikle oluşturmalıdır. Turistik deprem bölgelerinde 100-150 metre kıyı kuşağı koşulu kaldırılarak, oralarda ancak dağ, tepe ile yamaçlara yapılaşma izni verilmelidir. Günlük önlem olarak bu yörede dinlenen kişilere öneri, tepelerdeki sağlam kaya üzerindeki otellerde kalmaları, deprem olurken olası süpürtü (tsunami) nedeniyle kumsallardan uzaklaşmaları, gözneklerden (pencerelerden) atlamamaları önerilir.

Kişisel kanım o ki, bugün ki depremden daha büyüğünü kısa sürede beklemiyorum. Ula dolayında son 50 yılda olan en büyük deprem M5,6 dolayındadır.

Bugün Sivrice Elazığ’da 11.45’de 3,1 km derinde olan M4,3’lük deprem ise önceki depremin artçısıdır. Burada daha büyük deprem olursa şaşırırım.

Bir cevap yazın