Temmuz güzeli “Fatsia Japonica”

Haber
Haberi paylaşın

MUĞLA’nın Köyceğiz İlçesinde “Yaşayan Palmiye Müzesi” olarak da bilinen Palmiye Merkezi, WEB Sitesinde ‘Peyzajda 4.Boyut’ adı altında 171 aydır kesintisiz olarak sürdürdüğü “Ayın Bitkisi” tanıtımında Temmuz  ayının bitkisi olarak Fatsia Japonica- Aralya-Fatsiya seçildi. Merkezin sahibi Dr. Ragıp Esener “WEB Sitemizdeki Peyzajda 4.Boyut, ülkemizde bilinmeyen veya yeteri kadar tanınmayan bitkiler hakkında, profesyonel ve amatörlere bilgi verilmesi amacı ile hazırlanan bir programdır. Her ay yeni bir bitki tanıtımını yaparak merkezimizin deneyimleri de aktarılıyor” dedi. Ülkemizde başka yerde yetişmeyip sadece Palmiye Merkezinde üretilen çok sayıda değişik bitki türü de bulunuyor.

1993 yılında Dr. Ragıp Esener tarafından 80 bin metrekare üzerine kurulan Palmiye Merkezinin 5 bin 500 metrekarelik alanı Türkiye’nin ilk “Palmetum”u (Yaşayan Palmiye Müzesi) haline dönüştürüldü. Dünyada bulunan yaklaşık 3 bin tür palmiyenin 140 çeşidinin yetiştirildiği Palmiye Merkezi’nde ayrıca Türkiye’de olmayan çok sayıda bitki türü de bulunuyor.

Temmuz Ayının güzeli
Ayın güzeli ile ilgili bilgilendirme şöyle:
“Fatsia japonica, Araliaceae ailesi ve Fatsia cinsine (3 tür içerir) ait bir bitkidir. Ülkemizde, Aralya ya da Fatsiya olarak bilinir. “Fatsi” kelimesi, Japonca sekiz (hachi) kelimesinden gelmektedir ve yapraklarının sekiz loblu oluşunu ifade eder. Japon Aralyası denmesinin nedeni ise bitkinin daha önce Aralia cinsine ait kabul edilmesindendir. Bitkinin ana vatanı Güney Japonya, Güney Kore ve Tayvan’dır. Dayanıklı bir bitkidir. Doğal olarak, sahil ormanlarında bulunmakta, tam veya yarı güneş alanlarda yaşamaktadır.

Aralya, her dem yeşil, orta boy bir çalıdır, verdiği gövdeler ve dallarla, 2-3 m yüksekliğe, 3-4 m genişliğe ulaşır. Palmat, yeşil yapraklar, dallardan almaşık olarak çıkar, loblanma gösterir ve yüzeyleri düzgündür. 50 cm saplar üzerinde çıkan yapraklar, 20-40 cm genişlikte ve 7-9 lobludur. Yaprak kenarlarında küçük dişcikler bulunur. Dallanma gösteren çiçek sapları, sonbahar sonu veya kış başında ortaya çıkarlar. Her ince çiçek sapının ucunda, ışınsal uzanan,10-20 kadar küçük çiçekten oluşan kümeler vardır. Birçok çiçek kümesinin aynı sapta görünmesi ile ilginç, güzel bir görünüm ortaya çıkar. İlkbahar başında açan çiçekler siyah meyveciklere dönüşürler.

Fatsia japonica’nın gövdeleri, hızlı büyür ancak yapraklar daima gövdenin en üst kısmında bulunduklarından, uzayan bitkinin alt tarafında; yapraksız çıplak gövdeler göze güzel gözükmezler. Bu nedenle yaşlı bitkilerin gövdeleri, aşağı seviyelerden kesilerek tekrar yeni dallar vermesi ve bitkinin gençleşmesi sağlanmalıdır.

Aralya, gölge seven bir bitkidir ve nemli topraklarda, büyümesi daha hızlıdır.  Hafif asit, besinden zengin, nemli ancak iyi drenaj sağlanan ortamlarda en iyi şekilde gelişir. Bitki sıcağa, neme, hava kirliliğine dayanıklı olmakla birlikte, özellikle kurutucu rüzgârlardan ve kızgın güneşten korunmalıdır. -15 °C ‘ye kadar dayanır. Genelde, zararlı kemirgenlere, mantar ve diğer hastalıklara oldukça dayanıklıdır, ancak unlu bit veya kabuklu bitler bitkiye zararlı olabilirler. Bitki, yerine adapte olduktan sonra susuzluğa oldukça dayanır yine de uzun süre yağmur yağmayan mevsimlerde, zaman zaman sulanmalıdır.  Tuzlu suya da toleransı iyidir.

Fatsia japonica, gövde çelikleri ve tohumdan kolaylıkla üretilir. Zehirli bir bitkidir. Bitkinin, yapışkan yapıdaki bitki özsuyu, hassas kişilerde deriye değdiği takdirde dermatit yapabilir. Bitkinin iç mekânda, havada bulunan gaz formundaki formaldehiti, absorbe ettiği saptanmıştır. Fatsia japonica “varieagata”, bitkinin daha az dayanıklı varyetesidir, yaprak uçları krem renktedir. Fatshedera lizei, Hedera helix’le olan bir hibritidir, yapraklar Fatsiya’ya benzer ancak bitki sarmaşık karakteri gösterir.

Peyzajda Kullanımı: Aralya’nın değeri, güzel yapraklarından gelmektedir. Bitki özellikle, bu çekici yaprakları nedeniyle kullanılır, güzel bir açık alan ve yol kenarı bitkisidir. Çit bitkisi olarak da kullanılır. Fatsia japonica, japon bahçelerinin en önemli ögelerindendir. Ağaç altı ve gölge alanlar için seçilecek bir bitkidir. Saksı bitkisi ve iç mekân bitkisi olarak kullanılmaya uygundur. Her dem yeşil, küçük bir çalı olarak bina girişlerinde veya giriş yolu kenarlarında saksı içinde sıklıkla kullanılır.

Aralya yaprakları, kesme çiçekçilikte sıklıkla kullanılmaktadır, kesildikten sonra haftalarca tazeliğini muhafaza eder. Deri yapısına benzeyen yapraklar, istenilen biçimde kesilip şekil verilebilir. Kesilen uçlar, siyahlaşmazlar. Gece aydınlatılan bahçelerde, arkadan ışık verilerek, yaprakların ilginç görünümünün ortaya çıkması sağlanabilir.”

 

Bir cevap yazın