Mayıs Ayının güzeli “Katır Tırnağı”

Haber
Haberi paylaşın

MUĞLA’nın Köyceğiz İlçesinde “Yaşayan Palmiye Müzesi” olarak da bilinen Palmiye Merkezi, WEB Sitesinde ‘Peyzajda 4.Boyut’ adı altında 171 aydır kesintisiz olarak sürdürdüğü “Ayın Bitkisi” tanıtımında Mayıs ayının bitkisi olarak Katır Tırnağı(Spartium Junceum) gösterildi. Merkezin sahibi Dr. Ragıp Esener “WEB Sitemizdeki Peyzajda 4.Boyut, ülkemizde bilinmeyen veya yeteri kadar tanınmayan bitkiler hakkında, profesyonel ve amatörlere bilgi verilmesi amacı ile hazırlanan bir programdır. Her ay yeni bir bitki tanıtımını yaparak merkezimizin deneyimleri de aktarılıyor” dedi. Ülkemizde başka yerde yetişmeyip sadece Palmiye Merkezinde üretilen çok sayıda değişik bitki türü de bulunuyor.

 

1993 yılında Dr. Ragıp Esener tarafından 80 bin metrekare üzerine kurulan Palmiye Merkezinin 5 bin 500 metrekarelik alanı Türkiye’nin ilk “Palmetum”u (Yaşayan Palmiye Müzesi) haline dönüştürüldü. Dünyada bulunan yaklaşık 3 bin tür palmiyenin 140 çeşidinin yetiştirildiği Palmiye Merkezi’nde ayrıca Türkiye’de olmayan çok sayıda bitki türü de bulunuyor.

 

Türkiye’de ilklerin bahçesi

Palmetum çevresini kuzeyde Washingtonia Palmiyeleri, batıda Datça Hurmaları, güneyde Kraliçe Palmiyeleri ve Afrika ağaçları, doğuda ise altuni mazılar sınırlıyor. Buradaki 300m² süs havuzunda, Japon Koi balıkları, ortasındaki ufak adada ise Senegal Hurması bulunmaktadır. Palmetuma dikilen palmiye türü sayısı 40 ı aşmıştır. Palmiye dışında, bu alanda çok sayıda tür, yıllık, çok yıllık, çalı ve ağaç formunda bitki de yer alıyor.

Başta nilüfer olmak üzere su bitkileri, gingko, aloe vera ve zakkum çeşitleri sürekli artarken sadece nilüferin 18, zakkumun 30, kaktüsün 300 türü özel olarak yetiştiriliyor. Nerium Oleander “Esener” dünyada eşi olmayan, yalın kat, pembe çiçekli, orak şeklinde ve alacalı yaprakları olan bir zakkum ilk kez burada üretildi. Avrupa Kıtasında doğal olarak bulunan iki palmiye türünden biri olan Datça Hurması “Phoenix theophrastii’nin bölgede çoğaltılması sağlanırken bunun bir alt türü olan “Gölköy Hurması”nın dünyaya tanıtılmasına yardımcı olundu.

 

Mayıs ayının bitkisi: Katır Tırnağı(Spartium Junceum)

Spartium junceum, Spartium cinsinin tek üyesidir. Fabaceae (Baklagiller) ailesine aittir. Cystus veGenista cinsleriyle yakın akrabadır. Doğal olarak; Güney Avrupa, Akdeniz Sahilleri, Güney Batı Asya ve Kuzey Batı Afrika’da bulunur. Cins adı Yunanca, dokumacılıkta kullanılan bir çeşit ot olan“spartion” dan gelmektedir, “junceum” Latincede kovalık (Juncus) benzeri dallanmasına atfen verilmiştir. Genista juncea bitkinin sinonim adıdır.

 

Katır Tırnağı; çok gövdeli, seyrek yapraklı, yaprak döken bir çalıdır, 4 m’ye kadar uzayabilir, ana gövdesi 10 cm çapa ulaşabilir. Sukkulent, gri-yeşil, ince, küçük yaprakları, 1-3 cm uzunlukladır. Bitki, fotosentezinin büyük kısmını, yeşil sürgünleri (dalları) ile yapar. Yaprakları birkaç ay içinde dökülürler. Genç gövdeler, Juncus (kovalık)’ta olduğu gibi parlak yeşil ve yapraksızdır. Yaşlı gövdeler, odunsu bir görünüme sahiptir. Gövdeler tepeye yakın dallanırlar, uçlarında püskül şeklinde çiçekler oluşur. İlkbahar ve yaz aylarında, sürgün uçları kokulu, 1-2 cm uzunluğunda, sarı bezelye çiçeği şeklindeki çiçeklerle kaplanır. Yaz sonunda, 8-10 cm uzunluğundaki, tohum kılıfları olgunlaşır ve renkleri kahverengi-siyaha dönüşür.

Spartium junceum, diğer kıtalarda da dikilmiş ve Akdeniz iklimine sahip bölgelerde (Kaliforniya, Şili, Avustralya, Güney Afrika ve Kanarya Adaları) istila edici olarak yayılmıştır. İstila edici özelliği, kolaylıkla tohum yapması ve bunların yayılmasıyla olmaktadır. Katır Tırnağı, -12 °C ye, kayalık araziye ve kuraklığa dayanır.  Tam güneşi ve iyi drenajlı toprağı sever. Xeriscape (kurakçıl) adaptasyonu, çok ince ve erken dökülen yapraklar sayesinde olmaktadır. Bitki böcek ve hastalıklara karşı oldukça dayanıklıdır.

 

Peyzajda Kullanımı

Spartium junceum, bahçe, park, kent, otoyol peyzajında kullanılmaktadır. Özellikle, parlak sarı çiçekleri ve yeşil-silindirik gövdeleri için, seçilen bir bitkidir. Bulunduğu alanlarda, kışın da görünüşü nedeni ile farkındalık yaratır. Bitki, dağlık ve erozyon tehlikesi olan bölgelerde, erozyonu önlemek için de kullanılmaktadır.

Katır Tırnağı gövdelerinden elde edilen lifler, kumaş yapımında kullanılmış ve sarı boya elde edilmiştir. Gövdeler kâğıt, sepet-süpürge yapımında, çiçeklerden elde edilen esansiyel yağ, parfüm endüstrisinde kullanılır.

Tıbbi olarak; çiçek açan genç sürgünler ilk baharda toplanırlar, taze veya kurutulduktan sonra kardiyotonik, katartik, diüretik, emetik, ve purgatif olarak kullanılırlar. Tohumlar da aynı amaçla alternatif tıpta

Bir cevap yazın