Her aya bir güzel

Haber
Haberi paylaşın

MUĞLA’nın Köyceğiz İlçesinde “Yaşayan Palmiye Müzesi” olarak da bilinen Palmiye Merkezi, WEB Sitesinde ‘Peyzajda 4.Boyut’ adı altında 171 aydır kesintisiz olarak sürdürdüğü “Ayın Bitkisi” tanıtımında Nisan ayının bitkisi olarak Aloe Vera – Sarısabır gösterildi. Merkezin sahibi Dr. Ragıp Esener “WEB Sitemizdeki Peyzajda 4.Boyut, ülkemizde bilinmeyen veya yeteri kadar tanınmayan bitkiler hakkında, profesyonel ve amatörlere bilgi verilmesi amacı ile hazırlanan bir programdır. Her ay yeni bir bitki tanıtımını yaparak merkezimizin deneyimleri de aktarılıyor” dedi. Ülkemizde başka yerde yetişmeyip sadece Palmiye Merkezinde üretilen çok sayıda değişik bitki türü de bulunuyor.

1993 yılında Dr. Ragıp Esener tarafından 80 bin metrekare üzerine kurulan Palmiye Merkezinin 5 bin 500 metrekarelik alanı Türkiye’nin ilk “Palmetum”u (Yaşayan Palmiye Müzesi) haline dönüştürüldü. Dünyada bulunan yaklaşık 3 bin tür palmiyenin 140 çeşidinin yetiştirildiği Palmiye Merkezi’nde ayrıca Türkiye’de olmayan çok sayıda bitki türü de bulunuyor.

 

Türkiye’de ilklerin bahçesi

Palmetum çevresini kuzeyde Washingtonia Palmiyeleri, batıda Datça Hurmaları, güneyde Kraliçe Palmiyeleri ve Afrika ağaçları, doğuda ise altuni mazılar sınırlıyor. Buradaki 300m² süs havuzunda, Japon Koi balıkları, ortasındaki ufak adada ise Senegal Hurması bulunmaktadır. Palmetuma dikilen palmiye türü sayısı 40 ı aşmıştır. Palmiye dışında, bu alanda çok sayıda tür, yıllık, çok yıllık, çalı ve ağaç formunda bitki de yer alıyor.

Başta nilüfer olmak üzere su bitkileri, gingko, aloe vera ve zakkum çeşitleri sürekli artarken sadece nilüferin 18, zakkumun 30, kaktüsün 300 türü özel olarak yetiştiriliyor. Nerium Oleander “Esener” dünyada eşi olmayan, yalın kat, pembe çiçekli, orak şeklinde ve alacalı yaprakları olan bir zakkum ilk kez burada üretildi. Avrupa Kıtasında doğal olarak bulunan iki palmiye türünden biri olan Datça Hurması “Phoenix theophrastii’nin bölgede çoğaltılması sağlanırken bunun bir alt türü olan “Gölköy Hurması”nın dünyaya tanıtılmasına yardımcı olundu.

 

Mart ayının bitkisi: ALOE VERA – SARISABIR

Aloe vera, Asphodelaceae ailesine ait olan Aloe cinsinin bir türü olup, çok yıllık, her dem yeşil, etli yapraklı (sukkulent) bir bitkidir. Bu cins, hibritlerle birlikte 580 türü kapsıyor. Sarı Sabır, Arap Yarımadası’na ait bir bitki olmakla birlikte, dünyada yaygın olarak kültürü yapılmıştır. Özellikle ılıman ve tropik bölgelerde yetiştiriliyor: Güney Amerika, Meksika, Karayipler, ABD’nin doğu eyaletleri, Avustralya, Kuzey Afrika, Kanarya Adaları ve Güney İspanya gibi birçok ülkede doğallaşmış. Bitki, süs ve tıbbi amaç nedenleri ile üretiliyor. Aloe barbadensis, türün sinonim adıdır. Bitkinin cins adı “vera”, hakiki anlamına geliyor. “Aloe”  ise Yunanca alsos (acı) demektir, bitki yapraklarının acı olmasından dolayı bu ad verilmiştir.

Aloe vera, kısa gövdeli bir bitkidir, 80-100 cm yüksekliğe kadar ulaşabilir. Yandan verdiği yavrularla genişleme gösterir. Kalın ve etli yaprakları, yeşil veya gri-yeşil renktedir. Bazı varyetelerde, yaprakların alt ve üst kısımlarında beyaz veya koyu lekeler bulunuyor. Yaprak kenarları, minik beyaz renkli dişlerle kaplıdır. İlkbaharda sarı veya portakal rengi çiçek açar. 90 cm’lik bir sap üzerindeki çiçekler, her biri 2-3 cm uzunluğunda tubuler yapıdaki çiçekciklerden oluşur.

 

Sarı Sabır, ilginç şekli, çekici çiçekleri ve sukkulent yapısı nedeniyle, süs bitkisi olarak yetiştiriliyor. Ayrıca bu tür, yetiştiriciler tarafından tıbbi bir bitki olarak da üretilir. Bitki sukkulent yapısı nedeniyle kurak bölgelerde yaşayabilir. Kaya bahçeleri ve az su isteyen bahçeler için seçilecek bir türdür. Aloe vera, -4 ˚C altındaki donlara dayanamaz. Böceklere karşı oldukça dayanıklı fakat kırmızı örümcek, unlu bit, kabuklu bit ve yaprak biti gibi zararlılardan etkilenebilir.

Sarı Sabır, iyi drenajlı, kumlu toprak ve bol güneşli ortamlardan hoşlanır. Ancak, aşırı güneş altında yanık oluşabilir veya drenajsız bir toprakta bitki öz suyu azaldığı için yapraklar büzüşür. Saksıda yetiştirilen bitki, yandan verdiği kardeşler ile sıkışık bir duruma gelirse, yavrular ayrılmalı ve bitkiler ayrı saksılara bölünmelidir. Aloe vera, kışın durgunluk evresindedir bu yüzden sulanmasına gerek yoktur.

 

Peyzajda Kullanımı

Sarı Sabır, dünyada en çok kültürü yapılan Aloe türüdür. Genellikle tıbbi bitki, süs bitkisi ve vurgu bitkisi olarak yetiştirilir. Bitki, sukkulent, gri yeşil yaprakları, parlak, büyük, sarı veya portakal rengi çiçekleri ile çekicidir. Dünya üzerinde milyonlarca insan, Aloe vera’yı ilkyardım bitkisi olarak bahçelerinde yetiştirmektedir.

Sarı Sabır, geleneksel tıpta 5 bin yıldan beri kullanılıyor. Bu bitkiye ait ilk raporlar, M.Ö. 16 YY’daki Ebers Papirüsları’nda mevcuttur. Bitki, halen birçok ülkede geleneksel şifa bitkisi olarak kullanılır. Aloe vera çözeltisi, antibakteriyel ve antifungal özelliğinden dolayı deri lezyonlarında ve hafif yanıklarda kullanılmaktadır. Bunun yanında, şeker hastalarında ve kan lipitinin (yağının) yüksek olduğu durumlarda da etkilidir.  Aloe vera’nın iyileştirici etkisi; jelde bulunan polisakkaritler, manam, antrakuinon, C-glikozit ve lektinlere bağlıdır. Sarı Sabırdaki iyileştirici özellik, diğer bazı Aloelerde de mevcuttur, Asphodelaceae ailesine ait Bulbine frutescens’de de bu özellik vardır.  Aloe vera, dıştan deri üzerinde tatbik edildiğinde yan etki göstermemekle birlikte ağızdan alındığında karın ağrısı, ishal ve ağızdan alınan ilaçların bağırsaklardan emilememesine neden olan toksik etkiler ortaya çıkabilir.

Bir cevap yazın